Mae mis Mehefin yn cychwyn gyda Diwrnod Rhyngwladol Llaeth, felly fe gawson ni sgwrs gyda’r ffermwr llaeth Rhys Lougher y mae ei fferm deuluol, T\u0177 Tanglwyst, yn cyflenwi llaeth i’r holl geginau ysgol ym Mwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr.<\/p>\n\n\n\n
Mae’r fferm yn y P\u00eel wedi cael ei ffermio gan y teulu Lougher ers pedair cenhedlaeth. Yn gartref i fuches o wartheg pedigri Holstein, mae’r fferm yn cwmpasu 150 erw \u2013 gan gynnwys 125 erw o dir pori ffrwythlon a 25 erw o goetir derw hynafol gwarchodedig. Gan ei fod wedi’i lleoli nid nepell o’r arfordir, mae’r fferm yn elwa ar yr hinsawdd forwrol fwyn sy’n darparu tywydd cynnes a digonedd o law, sy’n berffaith i dyfu glaswellt ffrwythlon i’r gwartheg.<\/p>\n\n\n\n
Mae Rhys yn egluro bod mwy i’r fferm na chynhyrchu llaeth:<\/p>\n\n\n\n
\u201cMae addysg yn rhan bwysig iawn o\u2019n gwaith \u2013 mae\u2019n rhywbeth yr ydym yn angerddol yngl\u0177n \u00e2’i rannu. Rydym yn cyflenwi llaeth i bob ysgol ym Mhen-y-bont ar Ogwr ynghyd \u00e2 Choleg Pen-y-bont ar Ogwr a thua 40 o feithrinfeydd, felly mae pobl ifanc ledled y fwrdeistref sirol eisoes yn gyfarwydd \u00e2’r hyn rydyn ni’n ei gynhyrchu.<\/p>\n\n\n\n
Dangos i blant o ble y daw eu llaeth<\/em><\/p>\n\n\n\n \u201cOnd mae\u2019n bwysig bod plant a phobl ifanc hefyd yn deall o ble mae eu bwyd yn dod. Felly, ers blynyddoedd bellach rydym wedi bod yn cynnig ymweliadau fferm am ddim i ysgolion lleol – ysgolion cynradd yn bennaf – fel y gall disgyblion ddod yma i ddysgu am sut mae eu llaeth yn cael ei gynhyrchu.<\/p>\n\n\n\n \u201cAr ymweliad, maen nhw\u2019n dysgu am y broses gyfan, o bwysigrwydd y pridd a\u2019r glaswellt rydyn ni\u2019n ei dyfu ar gyfer pori, i sut rydyn ni\u2019n magu ein lloi, yn godro ein gwartheg, yn storio ac yn cludo ein llaeth. Maen nhw’n gweld y gadwyn gyflenwi gyfan yr holl ffordd i’r faniau oergell rydyn ni’n eu defnyddio i ddosbarthu’r llaeth i’w hysgolion.<\/p>\n\n\n\n \u201cRydyn ni hyd yn oed yn rhoi taith o amgylch yr ‘Oergell Fawr’ iddyn nhw, gan ddangos ein huned storio oer lle maen nhw’n cael gweld yr ystod lawn o gynhyrchion rydyn ni’n eu gwneud gan gynnwys yr holl wahanol fathau o laeth (gan gynnwys llaeth siocled!), hufen a menyn. Rydyn ni’n cysylltu’r cyfan \u00e2’r cwricwlwm felly tra maen nhw’n edrych o gwmpas maen nhw hefyd yn dysgu am bwysau a mesurau a thymheredd a llawer mwy.<\/p>\n\n\n\n Cefnogi’r Genhedlaeth Nesaf i ymuno \u00e2’r byd ffermio<\/em><\/p>\n\n\n\n \u201cGyda\u2019r grwpiau oedran h\u0177n, rydym yn gweithio\u2019n agos gyda champws Pencoed Coleg Pen-y-bont ar Ogwr ac mae eu myfyrwyr amaethyddiaeth yn ymweld \u00e2 ni’n rheolaidd i gael profiad gwaith, ac mae rhai yn mynychu\u2019n wythnosol i feithrin gwybodaeth ymarferol. Hefyd, mae darlithwyr yn dod \u00e2 dosbarthiadau llawn yma ar gyfer teithiau addysgol o amgylch y fferm, sy’n bwysig iawn wrth ddatblygu’r gweithlu amaethyddol lleol.<\/p>\n\n\n\n Cefnogi’r economi leol<\/em><\/p>\n\n\n\n \u201cMae\u2019n wych ein bod yn gallu cysylltu’r gwaith rydyn ni\u2019n ei wneud gydag ysgolion a cholegau \u00e2 rhai o\u2019n contractau llaeth mwyaf. Drwy ddefnyddio cyflenwr lleol, mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr yn cadw arian cyhoeddus yn yr economi leol. Mae hynny’n galluogi ein busnes i sicrhau bod yr arian hwnnw’n parhau i gylchredeg yn lleol – rydym yn cyflogi 35 o bobl sydd i gyd yn byw yn yr ardal gyfagos ac mae gennym berthnasoedd \u00e2 chyflenwyr lleol sy’n mynd yn \u00f4l genedlaethau.<\/p>\n\n\n\n \u201cMae prynu\u2019n lleol hefyd yn helpu i symleiddio cadwyni cyflenwi, lleihau milltiroedd bwyd, a\u2019n galluogi i fuddsoddi mewn buddion cymunedol eraill fel ein prosiectau cynaliadwyedd.<\/p>\n\n\n\n Gofalu am y tir<\/em><\/p>\n\n\n\n \u201cRydym wedi buddsoddi mewn paneli solar ar gyfer y to sy\u2019n ein helpu i leihau allyriadau carbon y fferm drwy’r defnydd o ynni. Rydym hefyd yn gweithio i gefnogi bioamrywiaeth ar ein tir drwy brosiectau rheoli cynefinoedd o dan Gynllun Ffermio Cynaliadwy newydd Llywodraeth Cymru, drwy roi cychod gwenyn ar y safle i gefnogi peillwyr a thrwy brosiect cydweithredol gyda Chlwb Adar Morgannwg sydd wedi gosod blychau nythu ac sy’n cynnal arolygon adar.\u201d<\/p>\n\n\n\n Mae T\u0177 Tanglwyst yn enghraifft wych o’r economi fwyd gynaliadwy ar waith. O ddefnyddio prosesau caffael lleol i sicrhau bod arian yn parhau i gylchredeg mewn cymunedau lleol a buddsoddi mewn arferion ffermio cynaliadwy, i’w ymrwymiad i addysg a buddsoddi yn y genhedlaeth nesaf o ffermwyr a chynhyrchwyr bwyd.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mae mis Mehefin yn cychwyn gyda Diwrnod Rhyngwladol Llaeth, felly fe gawson ni sgwrs gyda’r…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":519,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-505","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized-cy"],"acf":[],"yoast_head":"\n